ante hanc causam bellum a parte Batavorum ne coepit quidem, ut narrationis praepositae series ostendit. Sequitur rerum defensio ▸aut recuperatio sive ipsarum rerum sive eius quod pro rebus haberi potest. Nam bellator iniustus iusto bellatori ad omne damnum obligatur quod ei occasione belli obvenit. Constat autem Batavis per violentiam Lusitanorum navigia quaedam cum mercibus erepta, damna autem illata esse plurima, ut cum ipsi interdum accepta clade coacti sunt naves suas deserere et exurere. Sequitur exactio eius quod hostis hosti debet, in qua ponenda est sumtuum ratio. Omnes enim belli impensas innoxio debet qui belli iniusti auctor fuit. Non potuisse autem Lusitanis resisti sine immensis ▸ sumtibus in tam remoto orbe tota rerum narratio satis ostendit. Huc pertinet armatura navium non minus pretiosa quam necessaria: maior nautarum numerus, stipendia ob periculum maiora, et quae curandis vulneribus operaeve in bello navatae remunerationi imputantur. Ultima est paenae persecutio. Nam ▸quisquis bellum gerit sciens iniustum cum delinquat gravissime merito puniri etiam debet, ne peccati magnitudo peccatori patrocinium praestet. Sunt autem graves noxae Lusitanorum, ▸ fecere. Sunt autem haec paria, ut docent iurisconsulti, per se vel per alterum facere: et crimen non minus mandantem imo et magis obstringit quam eum qui mandanti ministerium praebuit. Et proprie traditum est eum quo mandante aut suadente aliquis impetitur recte offendi: neque enim canes hominibus imitandi sunt qui ut in veteri versu est lapidem quo icti sunt, non ipsum qui icit petunt. Conveniet hic quod ille