A full and critical edition of the text of Hugo Grotius' De Iure Praedae Commentarius (IPC) as preserved in the single extant manuscript, Leiden UL, BPL 917.

Jan Waszink <j.h.waszink@law.leidenuniv.nl>

Next Page Start Previous Page Additions/Deletions First Finished Version Finished Version

Tantumdem ergo in bello publico et in privato consequimur. quod si omnes fatentur, quo ista distinctio? Illud forte in causa est quod nonnulli velle videntur bello privato capta venire in calculum, publico autem acquisita non compensari cum debito principali, et quamvis damnum excedant manere penes occupantem. Sed illi non satis intelligunt praedam omnem quae capitur extra persecutionem rei et damna retineri posse in paenam, quam offendens respublica offensae debet: Nec posse eam excedere: et quod iustam paenam excedit, id reddi ▸

oportere Silvester rectissime definit, cuius sententiam et nos amplexi sumus.

Idem vero cur in bello privato concedi non debeat iuxta ea quae modo et latius antea diximus, rationem nullam video.

Conveniunt ergo hactenus ius praedae publicum et privatum: quae tamen subtilem aliquam differentiam recipere non est dissimulandum. Nam quod subditorum ratione qui bona fide bellum administrant res captas, ▸

ex utraque parte in acquisitionem cadere bello publico asseruimus, idem in privato vix putem obtinere: quia ut respublicae ita et privati inter se hanc rem consciverunt. Nec alio modo commodius interpreteris id quod ex Doctoribus attulimus, privato bello capta capientium non fieri. hoc est, ipsum bellum ad hoc non sufficere, nisi causa quae revera iusta sit bellum comitetur.

Alterum discrimen intelligetur siquis consideret quid a republica privati differant. Neque enim numero, ut arbitror, illud definiri potest. Nam privati totidem quot ad civitatem constituendam sufficere possint, fortuito undecunque concursu conglobati nihilo plus iuris ▸

quam unus aut duo. Tum vero multitudo ista quae satis sit, quo numero finietur, ▸ita ut dici non possit pauciores sufficere? Unde ergo illa diversitas? Nimirum a civili potestate, quae consensu constituitur: unde iudicia orta esse diximus. Haec igitur in pariunda praeda differentiam faciunt. Nam respublica in se habet iudiciariam potestatem: privatus non habet nisi quatenus publica deficit.

Defectum autem commode satis, ut videtur in momentaneum et in continuum distinximus. Nam cum defectus est momentaneus, leges ut primum possunt reconciliandae sunt. Quare quod iidem illi Doctores dicunt in bello privato ultionem non permitti, captivitatem non usurpari, et similia, ratio ipsa et locorum diligens collatio et quae supra dicta sunt demonstrant intelligenda de bello privato ob defectum iudicis momentaneum.

Huc etiam ▸

, quod iidem tradunt si cui res furto aut violentia abrepta sit posse eum tantundem recipere, addicente mox superiore. Nam quamquam primo spoliatori ius vindicandi competat, dandam tamen ▸secundo exceptionem ▸compensationis intantum, quantum est spolium vel iniuria alterius. Videtur itaque ius quidem antea pignoris in rebus illis habuisse, postea vero ius dominii ex sententia. Et hinc ipsum nomen pignerationis descendit, nec alius ordo tenetur in Repressaliis.

Sed hoc etiam casu ▸

privatim captum publice adiudicatur in solutum, tentandum arbitror ut praedae vocabulum repudiandum non sit: nam et hoc ipsum quod togatis iudiciis consequimur, ut nostri tradunt Doctores, non a iudice accipere videmur sed ab adversario.

Caeterum si iudiciorum continua sit penuria, ut puta si locus in nullius sit iurisdictione, hic cum plane veniatur ad ius illud naturae quod nondum institutis iudiciis ubique fuit, statim hostis ab hoste capta ad modum crediti velut se iudice acquirit.

Et si accidat ut hoc etiam casu iure civili, non gentium, sententia sequi debeat ea tamen non est censenda ius dominii adiicere, sed quaesitum declarare: quod tum ad excutiendas fraudes improborum introductum ▸, tum ut tutiores sint, qui recte ceperunt, indicto omnibus silentio.