A full and critical edition of the text of Hugo Grotius' De Iure Praedae Commentarius (IPC) as preserved in the single extant manuscript, Leiden UL, BPL 917.
Jan Waszink <j.h.waszink@law.leidenuniv.nl>
Next Page Start Previous Page Additions/Deletions First Finished Version Finished Version
Quare iustitia illa ▸
opus
desideratur
quae proprie ἀρετὴ κοινωνική virtus socialis dicitur. Arist. de Rep. lib. 3 c.13
▸Huius opus est duplex servare et sanare: hoc est et benefacta defendere ne quid mali inde eveniat: et malefacta ad bonum dirigere: in ▸
Bonum autem, quod iustitia haec socialis respicit, aequalitatem, ἰσονομίαν: malum inaequalitatem, πλεονεξίαν, quo
utroque
Deum ipsum auctorem suum
imitatur. Benefacta apparet ea dici, quibus ▸Homo
homo
homini prodest: malefacta quibus nocet.appellamus
. Nam sicut in ▸omni
rerum
Natura id Bonum est quod quam maxime potest Unum est, ita in omni societate. Unum autem est primum quidem idem, secundo autem loco Tantumdem. quare ubi illud haberi non potest hoc succedit. ▸Nec
Tantundem autem duplex est, numeri et proportionis: sicut viginti quindecim, et decem quinque pari numero superant, quinario scilicet: at viginti decem, et decem quinque pari proportione, dimidio nimirum sui. Numerus tantum partes inter se componit: proportio partes ad Totum refert. Itaque hi quibus alicuius Totius procuratio convenit, Iustitia utuntur proportionali, quae et assignatrix dici potest. Hac paterfamilias domesticis suis pro diversa aetatum ac conditionum ratione dimensum, pensumque assignat. Hac Deus ipse Universum ordinat: quem non
alio sensu Plato ▸dixit
Geometram ▸esse Deum
dixit
, quam quia ius et aequum proportione quadam
administrat, ut ipse in Gorgia interpretatur: Geometrae enim finis est omnia ad aequalitatem reducere. Altera autem Iustitia, quam nunc compensatricem placet dicere, non in communibus [sed] in propriis cuiusque versatur: ▸ ideoque partes ad Totum non refert: hoc est res et actiones ▸
▸nullo
seposito
personarum respectu examinat. ▸Versare
Opus eius duplex circa bonum quidem, servare: circa malum autem, sanare.Eam leges constituunt duae:
Et leges igitur duae:
Una MALEFACTA CORRIGENDA: altera BENEFACTA REPENSANDA, Graece ἀντευποιητέον· ▸ Quod in hoc Universo inque omni toto evenit, idem hic evenire necesse est ut alia sit partium inter se relatio, alia partium ad totum. Quae est
Nanque haec
partium inter se relatio ▸ et
velut mixta est ex relatione reciproca, quae primi ordinis leges constituit, et foras prominente, quae secundi: ▸Haec enim
ipsa vero
mutua et alterna est: unde nascitur talio, τὸ ἀντιπεπονθός, Restitutio Scholasticis, opus iustitiae ▸commutatricis
compensatricis
. Per hanc et qui plus habet alterius benefacto idipsum benefactori minus habenti reddit, et qui minus habet alterius malefacto id ipsum a malefactore plus habente recipit. Unde sequitur obligationum genera esse duo, Philosophis ἑκούσιον καὶ ἀκούσιον, voluntariam et nec voluntariam,
Iurisprudentibus ex contractu et delicto. Utrovis