A full and critical edition of the text of Hugo Grotius' De Iure Praedae Commentarius (IPC) as preserved in the single extant manuscript, Leiden UL, BPL 917.

Jan Waszink <j.h.waszink@law.leidenuniv.nl>

Next Page Start Previous Page Additions/Deletions First Finished Version Finished Version

CAPUT VII.
DE MATERIA BELLI
▸

EX QUA ET
CIRCA QUAM ▸
,
ET IN QUA.

QUAESTIO VI.
ART. I. ▸
QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI EX QUA
RESPECTU EFFICIENTIUM VOLUNTARIORUM.

QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI CIRCA QUAM
EFFICIENTIBUS VOLUNTARIIS.

ART. II. ▸
QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI CIRCA QUAM
RESPECTU EFFICIENTIUM VOLUNTARIORUM.

QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI IN QUA
EFFICIENTIBUS VOLUNTARIIS.

ART. III. ▸
QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI EX QUA
RESPECTU EFFICIENTIUM INSTRUMENTALIUM.

QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI CIRCA QUAM SUBDITIS.

ART. IV. ▸
QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI CIRCA QUAM
RESPECTU EFFICIENTIUM INSTRUMENTALIUM.

QUAE SIT IUSTA MATERIA BELLI IN QUA SUBDITIS.

COROLLARIUM QUAESTIONIS VI.
AN DETUR BELLUM UTRIMQUE IUSTUM

ART. I. ▸
RESPECTU EFFICIENTIUM VOLUNTARIORUM
RESPECTU VOLUNTARIORUM

ART. II. ▸
RESPECTU EFFICIENTIUM INSTRUMENTALIUM
RESPECTU SUBDITORUM.

Nunc illud videamus qua de causa et in quos bella gerantur. Et prius de ea quae proprie ▸

vocatur
dicitur
belli causa, quam ipsam et belli principium Aristoteles vocat
; qui distinctius loquuntur πρόφασιν
. Cum igitur bellum iustum iuris sit exsecutio id de quo iusto bello certatur, ius sit necesse est. Sed hic notandum cum supra duo sint posita belligerantium genera, voluntarium alterum, alterumque velut instrumentum, quos subditos dicimus, non eodem modo ius in utroque considerari. Nam subditi quatenus subditi sunt iure non utuntur simpliciter, sed per quandam comparationem ut scholastici prodiderunt.

Proprie autem ius eorum est qui voluntarie agunt. Ut autem ius sit necesse est voluntatem ab apprehensione animi, apprehensionem animi ab ipsa oriri veritate. Neque enim frustra legem rectam esse rationem veteres definiverunt.

Merito autem admonentur hi qui bellum iubent, ne ultimum illud necessitatis telum usurpent, nisi iustae subsint causae. Cicero: illa bella iniusta sunt quae sunt sine causa suscepta.

Ius autem omne, quod nobis competit ad quatuor leges referri potest primam, secundam, quintam et sextam. Nam tertia et quarta si ad bonum proprium invertantur, a prima et secunda nihil discrepant, ▸

sed terminis duntaxat commutamine.
terminis duntaxat commutatis.
Septima autem et caeterae omnes ad legem sextam referuntur, adminiculo scilicet regulae tertiae.

Bellum igitur omne ▸

seu publicum seu privatum (nam hac quidem in parte ista nihil differunt, cum solam distinguantur auctoritate)
quatuor causarum ex aliqua oriri necesse est. Prima est sui defensio, ex lege prima. Nam ut Cicero inquit illud est non modo iustum, ▸
sed
sed etiam
necessarium cum ▸
vi..
vi vis illata defenditur. Et multa sunt apud auctores in eam sententiam.

Altera est, ▸

id
ob rem suam ex lege secunda: unde non resistere duntaxat licet verum etiam deiicere.
Res autem intelligenda est non tantum corporalis, sed ius etiam omne, atque adeo
bona
fama quae bonis iure propria est, quaque spoliari ▸
eos
minime debent.
Tertia, quae a plerisque omissa est, ob debitum ex contractu, aut simili ratione. Sed iccirco praeteritum hoc puto a nonnullis quia et quod nobis debetur nostrum dicitur. Sed tamen exprimi satius fuit cum et Iuris illa Fecialis formula non alio spectet: Quas res nec dederunt, nec solverunt, nec fecerunt, quas dari, fieri, solvi oportuit. Plato etiam Alcibiade bella geri dixit non modo siquis vi opprimatur, aut expiletur, verum etiam si deceptus fuerit.
Et Seneca: ▸
Etiam urbes
Urbes quoque
urbibus quae praestitere exprobrant.
Quin et Baldus de pecuniario debito exprimit.